Voor het werken met natuurlijke en kunstmatige bronnen gelden voor je werkgever drie basisprincipes: rechtvaardiging, ALARA en dosislimieten.

Rechtvaardiging
Het rechtvaardigingsbeginsel houdt in dat bedrijven de voor- en nadelen van een handeling met ioniserende straling tegen elkaar moeten afwegen. Alleen als de voordelen groter zijn dan de nadelen mag de handeling of werkzaamheid plaatsvinden. De voor- en nadelen met betrekking tot de gezondheid, sociale, economische en financiële aspecten worden tegen elkaar afgezet. Bij de gezondheidsschade gaat het om de schade voor alle direct betrokkenen: werknemers en overige leden van de bevolking.

Positieve-en negatieve lijst
Alle handelingen en werkzaamheden die in principe het stempel gerechtvaardigd hebben gekregen zijn opgenomen in de "positieve" lijst in de ministeriële regeling "Regeling bekendmaking rechtvaardiging gebruik van ioniserende straling". In dezelfde regeling staan in de "negatieve lijst" de handelingen en werkzaamheden die in het algemeen als niet-gerechtvaardigd worden beschouwd. De aanvrager geeft in zijn aanvraag of melding aan onder welk categorienummer de aangevraagde handelingen of werkzaamheden volgens hem kunnen worden ingedeeld.

Fasen
De rechtvaardiging bestaat uit twee fasen. In de eerste fase gaat de vergunningaanvrager of melder na of de handelingen of werkzaamheden in principe gerechtvaardigd zijn. Hij doet dat door te kijken in de genoemde lijsten. Bij de tweede fase toetst de overheid bij de uiteindelijke vergunningverlening of melding de specifieke rechtvaardiging per individuele handeling of werkzaamheid. Als de overheid een vergunning toekent of een melding voldoende acht, wordt de specifieke rechtvaardiging een feit.

ALARA
ALARA is de afkorting van As Low As Reasonably Achievable. Dit beginsel houdt in dat door middel van optimalisatie van de stralingsbescherming de blootstelling ten gevolge van alle handelingen en werkzaamheden zo laag als redelijkerwijs mogelijk moet zijn. Bij de bepaling wat redelijk is, tellen ook de sociale en economische factoren mee. Omdat het ALARA geldt voor alle situaties, is het beginsel in één algemeen artikel in het besluit opgenomen.

Ondernemers kunnen de optimalisatie door middel van uitgebreide kosten-batenanalyses uitvoeren, maar ook eerdere ervaringen of een zogenoemde "expert opinion" kunnen worden gebruikt. Het ALARA-beginsel wordt bijvoorbeeld ingevuld als een ondernemer kiest voor andere handelingen, technisch of organisatorisch, die even effectief zijn, maar waarbij minder of geen stralingsbelasting optreedt.

ALARA geldt vanaf de ontwerpfase van een toepassing tot en met de afvalfase. Bij een dosisbeperking gaat het om een specifieke invulling van ALARA. De overheid kan dan bij voorbaat een plafondwaarde aan het optimalisatieproces voor een soort toepassing stellen.

Dosislimieten
Voor de dosislimieten geldt dat deze in geen geval overschreden mogen worden. In het besluit is de limiet voor blootgestelde werknemers aanzienlijk verlaagd. Jaarlijks mogen deze werknemers maximaal 20 mSv ontvangen. Eerder lag die limiet op 50 mSv per jaar. Nieuwe wetenschappelijke inzichten op het vlak van de stralingsbescherming en gewijzigde maatschappelijke normen hebben tot deze strengere norm geleid.